Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
O systemie
Artykuł

Pięć cech najskuteczniejszych programów wsparcia kompetencji społeczno-emocjonalnych uczniów

dr Jędrzej Witkowski

Zyskują popularność programy rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych u uczniów. Czym wyróżniają się najefektywniejsze z nich? O tym dowiedzieliśmy się z analizy Navigating SEL From Inside Out” opracowanej w Harvard Graduate School of Education na zlecenie Wallace Foundation. Jesteśmy przekonani, że wnioski warto stosować także w polskim kontekście.

Na całym świecie prowadzonych jest wiele programów wsparcia dla szkół w zakresie rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych. Według organizacji CASEL te kompetencje to: samoświadomość, samozarządzanie, świadomość społeczna, umiejętność budowania relacji, i odpowiedzialne podejmowanie decyzji. Rosnąca popularność rozwijających je programów wynika ze wzrostu znaczenia odporności psychicznej uczniów i uczennic. Równocześnie rozwija się refleksja na temat ich skuteczności.

Najbardziej kompleksową analizę programów rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych w szkołach – Navigating SEL From Inside Out” – opracowano w Harvard Graduate School of Education na zlecenie Wallace Foundation. 

Badacze poddali szczegółowej analizie 40 programów wsparcia szkół realizowanych w Stanach Zjednoczonych. Na tej bazie sformułowali pięć cech najskuteczniejszych programów, a także rekomendacje dotyczące ich najważniejszych części oraz sposobu wdrażania.

Poniżej pokrótce przedstawiam cechy najbardziej efektywnych programów rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych

1. Zakładają wykorzystanie czterech uzupełniających się strategii dydaktycznych

Są to:

2. Są realizowane w sprzyjającym klimacie szkolnym i klasowym

Tworzą go pozytywne praktyki zarządzania klasą, dbanie o relacje pomiędzy uczniami oraz uczniami a nauczycielami, wsparcie w uczeniu się.

Nie da się skutecznie rozwijać kompetencji emocjonalnych uczniów w niesprzyjającym klimacie szkoły lub klasy. Jest to wykluczone na przykład, gdy uczniowie nie czują się bezpiecznie (fizycznie lub psychicznie) albo  nauczyciele różnych przedmiotów  nie działają ze sobą spójnie (przykładowo gdy pedagog zachęca do nazywania i wyrażania emocji, a inny to krytykuje lub dyskredytuje uwagami jak „Nie przesadzaj”).

3. Rozwijają kompetencje społeczno-emocjonalne nauczycieli oraz pomagają im integrować je z kompetencjami pedagogicznymi

Czyli:

4. Uwzględniają pozaszkolne środowisko dzieci

W tym celu:

5. Formułują uzasadnione cele, których realizację można śledzić i weryfikować

Cele te obejmują:

W formułowaniu celów najbardziej efektywne programy rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych odwołują się do konkretnych koncepcji, definicji i katalogów kompetencji społeczno-emocjonalnych. Ugruntowane podstawy teoretyczne umożliwiają rzetelną ewaluację tych programów.

W Centrum Edukacji Obywatelskiej jesteśmy głęboko przekonani, że wnioski z opracowania Navigating SEL From Inside Out” warto stosować także w polskim kontekście. Mogą one pomóc nam w zwiększaniu skuteczności i trwałości naszych działań skierowanych do nauczycielek i nauczycieli oraz uczennic i uczniów.

W kolejnych tekstach omówię rekomendacje dotyczące budowy i wdrażania podobnych działań. 


Opracowano na podstawie Navigating SEL From Inside Out”, The EASEL LAB @Harvard Graduate School of Education na zlecenie Wallace Foundation, 2021.

dr Jędrzej Witkowski

zajmuje się m.in. strategiami tego, jak oddolnie wprowadzać zmiany w szkołach, rozwijaniem kompetencji przyszłości oraz edukacją obywatelską i edukacją o polityce. Więcej 

Podobne wpisy, które mogą Cię
zainteresować

Uśmiechnięty chłopiec w jednej ręce trzyma książki, a drugą ręką przytrzymuje książkę otwartą nad swoją głową. W tle widać półkę z książkami,

Biblioteka, która łączy

Zespół CEO
Czytaj więcej

Udostępniamy raport „Uczniowie uchodźczy w polskich szkołach”

Zespół CEO
Czytaj więcej
Laureat Nagrody im. Ireny Sendlerowej "Za naprawianie świata" za rok 2022 Jakub Tylman wygłasza mowę.

Szkoła, do której każdy chce przyjść

Zespół CEO
Czytaj więcej

 

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowych rozumianych jako otrzymywanie newslettera oraz informacji o produktach i usługach edukacyjnych oferowanych przez CEO, poprzez przesyłanie informacji za pomocą poczty elektronicznej, na podany adres e-mail [zg. z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (Dz. U z 2013 r., poz. 1422 ze zm.)]. Nasza polityka prywatności