Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
O systemie
Raport

Uczniowie uchodźczy w polskim systemie edukacji. Co mówią nowe dane?

Paulina Chrostowska

W polskich szkołach uczy się ok. 185 tys. uczennic i uczniów z Ukrainy (w tym ok. 135 tys. z nich to uchodźcy wojenni). Kolejne 150 tys. znajduje się poza systemem. Teoretycznie uczą się online, w praktyce jednak nie wiemy, co się z nimi dzieje. Prezentujemy raport „Uczniowie uchodźczy z Ukrainy w polskim systemie edukacji”.

Pod koniec roku szkolnego 2021/22, czyli cztery miesiące po wybuchu wojny w Ukrainie, w Polsce przebywało przynajmniej 356 tys. dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. W tamtym czasie jedynie 39% spośród nich zostało włączonych do polskiego systemu edukacji. Obecnie ten odsetek wzrósł do 47%. Wzrost ten nie jest jednak związany, jak mogłoby się wydawać, z ogólnym wzrostem zainteresowania edukacją w polskich szkołach. Liczba uczniów uchodźczych w szkołach podstawowych, liceach, technikach i szkołach branżowych I stopnia przez ostatnie półtora roku utrzymuje się na podobnym poziomie, oscylując między 134 tys., a 144 tys. Spada natomiast liczba zarejestrowanych w Polsce dzieci. Jest ich teraz 292 tys., czyli o 64 tys. mniej niż w czerwcu 2022 roku.

Rys. 1. Dzieci uchodźcze w wieku szkolnym i uczniowie uchodźczy w polskich szkołach od drugiego semestru roku szkolnego 2021/22

Pomimo tych zmian nadal ponad połowa młodych obywateli Ukrainy przebywających w Polsce znajduje się poza polskim systemem edukacji. Formalnie grupa ta realizuje obowiązek szkolny w ramach ukraińskiej edukacji zdalnej. Oznacza to, że dla wielu z nich może to być już czwarty rok nauki w systemie online, czyli z ograniczonym kontaktem ze środowiskiem rówieśniczym. Ponadto grupa ta ma mniejsze szanse na naukę języka polskiego oraz integrację ze swoimi polskimi rówieśnikami. Istnieje też realna obawa, że część z tych dzieci w ogóle wypadła z jakiegokolwiek systemu edukacji. Nadal jednak brak danych, które pozwoliłyby oszacować skalę tego zjawiska.

Rys. 2. Dzieci w wieku podstawówkowym i młodzież w wieku licealnym znajdująca się poza polskim systemem edukacji

Dzięki danym udostępnionym niedawno przez MEiN dziennikowi „Rzeczpospolita”, wiemy więcej o obecności w polskich szkołach ukraińskich uczniów-migrantów, czyli tych przybyłych przed 24 lutego 2022 r. W szkołach podstawowych, liceach, technikach i szkołach branżowych I stopnia jest ich ponad 50 tys. Razem z uczniami uchodźczymi daje to ponad 186 tys. młodych obywateli Ukrainy w polskich placówkach edukacyjnych. Gdyby wszystkie ukraińskie dzieci mieszkające w Polsce poszły do lokalnych szkół, potencjalnie mogłoby ich być 343 tys.

Podobnie jak w poprzednim roku szkolnym, rośnie obecność uczniów ukraińskich w polskich szkołach średnich. Jest ich o prawie 39% więcej niż pod koniec ubiegłego roku szkolnego i o ponad 78% więcej niż w pierwszych miesiącach po wybuchu wojny. Wzrost ten jest jednak spowodowany głównie pójściem do klas pierwszych dzieci, które w poprzednich latach ukończyły polską szkołę podstawową.

Rys. 3. Uczniowie uchodźczy w polskich szkołach od czerwca 2022 do października 2023 roku

Niestety, temu pozytywnemu zjawisku towarzyszy inne, bardziej niepokojące. Prawie 4,5 tys. uczniów ubiegłorocznych klas I, II i III nie kontynuowało nauki w kolejnej klasie. Biorąc pod uwagę, że liczba osób w tej grupie wiekowej (roczniki 2005, 2006 i 2007) zarejestrowanych w Polsce zwiększyła się z 66 tys. do 72 tys., można przypuszczać, że wyjazd z Polski nie jest głównym powodem dyskontynuacji nauki. Innymi możliwymi przyczynami mogą być brak promocji do kolejnej klasy i/lub porzucenie dalszej edukacji przy jednoczesnym pozostaniu w Polsce.

Polecamy też raport Centrum Edukacji Obywatelskiej z badania „Uczniowie uchodźczy w polskich szkołach” na temat tego, jak szkoły radzą sobie z integracją edukacyjną uczniów.

Komentarz dr. Jędrzeja Witkowskiego, prezesa Centrum Edukacji Obywatelskiej

Prezentowane dane powinny zaniepokoić wszystkich, którym na sercu leży zarówno stan polskiej edukacji, jak i dobro młodych uchodźców z Ukrainy, którzy w Polsce szukają schronienia przed wojną i lepszego życia. W polskich szkołach uczy się ok. 185 tys. uczennic i uczniów z Ukrainy (w tym ok. 135 tys. z nich to uchodźcy wojenni), kolejne 150 tys. osób jest poza systemem. Teoretycznie uczą się online, w praktyce jednak nie wiemy, co się z nimi dzieje.

Najważniejsze wnioski z raportu:

W naszym przekonaniu konieczne jest podjęcie skoordynowanych działań wspierających integrację edukacyjną. Muszą się na nią składać:

Paulina Chrostowska
Od ponad 9 lat związana z sektorem pozarządowym m.in. jako koordynatorka projektów edukacyjnych i fundraiserka. Ukończyła prawo oraz podyplomowe studia pomocy humanitarnej na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 2018-2019 pracowała jako wolontariuszka w osadzie dla uchodźców wewnętrznych w Gruzji.

Podobne wpisy, które mogą Cię
zainteresować

Do jakiej szkoły będą chodzić nasze dzieci? Scenariusze przyszłości edukacji do roku 2040

dr Jędrzej Witkowski
Czytaj więcej
Dziewczynka odrabia pracę domową przy biurku. Na biurku leży stos książek i zeszytów. Dziewczynka trzyma się za głowę obiema rękoma.

Przede wszystkim nie szkodzić, czyli rzecz o pracy domowej

Małgorzata Ostrowska
Czytaj więcej
Uśmiechnięty chłopiec w jednej ręce trzyma książki, a drugą ręką przytrzymuje książkę otwartą nad swoją głową. W tle widać półkę z książkami,

Biblioteka, która łączy

Zespół CEO
Czytaj więcej

 

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowych rozumianych jako otrzymywanie newslettera oraz informacji o produktach i usługach edukacyjnych oferowanych przez CEO, poprzez przesyłanie informacji za pomocą poczty elektronicznej, na podany adres e-mail [zg. z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną z dnia 18 lipca 2002 r. (Dz. U z 2013 r., poz. 1422 ze zm.)]. Nasza polityka prywatności