Jaka powinna być polska szkoła, aby dobrze przygotowała młodych ludzi do wejścia w dorosłość? Czy może być zarówno przyjazna i wymagająca, uczyć wiedzy i praktycznych kompetencji, jak i dbać o dobrostan uczniów i nauczycieli? O tym rozmawiali uczestnicy panelu „Szkoła do życia” podczas tegorocznego Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Dyskusję otworzył Jędrzej Witkowski, nawiązał do raportu „Szkoła do życia” Centrum Edukacji Obywatelskiej. Jak pokazują wyniki raportu, mimo różnic światopoglądowych i politycznych w podstawowych oczekiwaniach wobec szkoły – więcej nas łączy, niż dzieli.
Dla większości najważniejsze jest, aby szkoła dobrze realizowała swoje podstawowe zadania, czyli przekazywała wiedzę, uczyła wykorzystywać ją w praktyce i przygotowywała podopiecznych do dorosłości. Powinna być też miejscem przyjaznym i bezpiecznym, ale jednocześnie nie rezygnującym ze stawiania uczniom wymagań.
Połączenie zagadnień wiedzy, praktycznych umiejętności, wymagań i dobrej atmosfery było jednym z najważniejszych tematów panelu.
Paulina Piechna-Więckiewicz zwróciła uwagę na wysokie oczekiwania kierowane pod adresem szkoły. Jednak nie wszystkie potrzeby uczniów, rodziców i opiekunów placówka może zaspokoić samodzielnie. Dlatego potrzebne są lepsza komunikacja oraz jasne określenie odpowiedzialności wszystkich uczestników systemu.
Marzena Machałek podkreślała, że przygotowanie do życia jest jednym z podstawowych zadań szkoły. Obejmuje nie tylko adaptację do wykonywania pracy, lecz także budowanie relacji międzyludzkich, pełnienie różnych ról społecznych i umiejętność rozpoznawanie dobra od zła. Szkoła powinna być włączająca i dostrzegać mocne strony uczniów, a także uczyć młodzież mierzenia się z trudnościami.
Rolę szkoły podobnie widzi prof. Piotr Wachowiak. Jak mówił – jej zadaniem jest nie tylko edukowanie, lecz także kształtowanie młodych ludzi. Wśród ważnych kompetencji wymienił m.in. ocenianie informacji, rozpoznawanie dezinformacji, komunikowanie się i rozwiązywanie problemów. Ważne są również: odpowiedzialność, szacunek dla różnorodności i poczucie wspólnoty.
Uczestnicy panelu zwracali uwagę, że przygotowanie do życia wymaga łączenia wiedzy z praktyką. Ewa Dumkiewicz-Sprawka wskazywała na znaczenie debat, projektów i innych metod angażujących uczniów.
Oktawia Gorzeńska przedstawiła doświadczenia Gdyni, gdzie jakość edukacji rozumiana jest nie tylko jako wyniki nauczania, lecz także jako dobrostan uczniów i nauczycieli oraz współpraca szkoły z otoczeniem. Wśród przykładów wymieniła projekty uczniowskie, współpracę z pracodawcami i Centrum Nauki Experyment, rozwój samorządów uczniowskich oraz doradztwo zawodowe. Jak podkreślała: szkoła do życia się dzieje, a jest to efekt konkretnych działań i współpracy wielu osób oraz instytucji.
W drugiej części debaty uczestnicy wskazywali rozwiązania, które mogą przybliżyć polską szkołę do modelu „szkoły do życia”.
Prof. Piotr Wachowiak mówił o inicjatywach SGH, m.in. o Uniwersytecie Dzieci, Olimpiadzie Przedsiębiorczości i przygotowaniu nauczycieli do prowadzenia przedmiotu „biznes i zarządzanie”.
Andrzej Kozłowski zwrócił uwagę na rolę wydawców edukacyjnych w tworzeniu podręczników, narzędzi cyfrowych i rozwiązań odpowiadających na potrzeby uczniów.
Ewa Dumkiewicz-Sprawka wskazała natomiast na potrzebę zmiany systemu doskonalenia nauczycieli. Zamiast opierać się głównie na tradycyjnych szkoleniach, nauczyciele powinni być wspierani w ich codziennej pracy: poprzez diagnozę potrzeb, współpracę w gronie pedagogicznym, obserwację lekcji czy lekcje otwarte.
Oktawia Gorzeńska podkreśliła znaczenie kooperacji szkół, samorządów i pracodawców, a także potrzebę rozwiązania problemów związanych z finansowaniem oświaty.
Podczas dyskusji wybrzmiewała potrzeba znalezienia wspólnego mianownika dla przyszłości edukacji. Marzena Machałek zaproponowała stworzenie wspólnego dekalogu edukacji, tj. zestawu podstawowych zasad, które mogłyby połączyć różne środowiska. Paulina Piechna-Więckiewicz mówiła o koncepcji życzliwego sporu, w którym różnice zdań nie wykluczają zespołowego szukania rozwiązań. Wspomniała też o przygotowywanej reformie „Kompas Jutra”.
Panel pokazał, że idea „Szkoły do życia” może być punktem wyjścia do rozmowy ponad podziałami. Szkoła przyjazna, ale wymagająca, która łączy wiedzę z praktyką oraz przygotowuje do dynamicznie zmieniającego się świata i dbająca o dobrostan – to tezy, które zostały wyeksponowane w wypowiedziach przedstawicieli różnych środowisk.
Na zakończenie prof. Piotr Wachowiak zadeklarował gotowość do podjęcia się roli opiekuna procesu tworzenia wspólnego dekalogu edukacji we współpracy z Centrum Edukacji Obywatelskiej.
Autorką artykułu jest Katarzyna Banaszek, redaktorka w Dziale Komunikacji CEO.
Tekst opublikowany 26.09.2026 r.
